Sameiginleg markmið og gildi
„Við munum ekki bæta hagkerfi heimsins og koma á jafnvægi á nýjan leik nema okkur takist að setja okkur sameiginleg markmið og gildi. Þannig sköpum við gagnkvæmt traust.“ Þetta var meðal þess sem fram kom í ræðu Kofis Annan, fyrrverandi aðalritara Sameinuðu þjóðanna og friðarverðlaunahafa Nóbels, á hátíðarmálþingi Háskóla Íslands í Háskólabíói í dag. Annan er aðalræðumaður málþingsins þar sem umfjöllunarefnið eru áskoranir 21. aldar. 
Í ræðu sinni sagði Annan að ekki væri að undra að fólk um allan heim væri reitt og að traust þess til leiðtoga og stofnana hefði beðið alvarlegan hnekki. „Fólkið trúir því að á sama tíma og ríkisstjórnir ákveða að bankarnir séu of stórir til að falla skipti almenningur litlu máli,“ sagði Annan. Mikilvægt væri að endurheimta traust milli leiðtoga og alþjóðastofnana annars vegar og almennings hins vegar og einnig traust milli þjóða. Þess væri þörf til þess að takast á við þær áskoranir sem heimurinn stæði nú frammi fyrir, þ.m.t. efnahagskreppu evrusvæðisins og hnattræna hlýnun.
Kreppan á Íslandi
Annan vék að stöðu Íslands í hinni alþjóðlegu fjármálakreppu sem gengið hefði yfir undanfarin misseri. „Þið voruð fyrst til að reyna þá eyðileggingu sem skeytingarleysi einstaklinga og stjórnlausir og taumlausir fjármagnsflutningar geta valdið. Við höfum nú séð áhrif rangs mats og mistaka um allan heim. Græðgi einstaklinga og áhættusækni olli fyrst hruni banka og síðan niðursveiflu heilla hagkerfa. Afleiðingin er alvarlegasta hagræna og félagslega kreppa sem orðið hefur í marga áratugi,“ sagði Annan enn fremur.
Þörf væri á nýrri stefnu. „Við verðum að vera reiðubúin að gera leikreglur alþjóðasamfélagsins sanngjarnari og innleiða reglur þar sem þær eru ekki fyrir hendi. Við verðum einnig að leggja höfuðáherslu á lýðræði, réttarríki og virðingu fyrir mannréttindum í stað þess að einblína á hagvöxt og stöðugleika.“
Hnattræn hlýnun alltumlykjandi ógn
Annan vék einnig að vandamálum tengdum loftlagsbreytingum og hrósaði Íslendingum fyrir að þróa nýja og sjálfbæra tækni við orkuöflun og deila þekkingu sinni með öðrum. „Því miður horfum við upp á einstaklinga og stofnanir gera sömu mistökin þegar loftslagsbreytingar eiga í hlut og sama sambandsleysi er á milli almennings og leiðtoga þjóða og stofnana. Hnattræn hlýnun er alltumlykjandi ógn við öryggi, heilsu og efnahagslegt jafnvægi og við lífið sjálft – og hún er fyrir hendi núna. Ekkert ríki mun fara varhluta af áhrifum hennar. Á sama hátt og þegar kreppa hagkerfa á í hlut mun ekkert ríki sigrast á hnattrænni hlýnun á eigin spýtur,“ sagði Annan einnig.
Mikilvægt væri að þjóðir heims settu sér sameiginleg markmið og gildi. „Þannig sköpum við gagnkvæmt traust og forsendur til að ná settum markmiðum og taka upp ný gildi. Án slíks samkomulags öðlumst við hvorki framtíðarsýn né hugrekki til að taka þær erfiðu ákvarðanir sem eru nauðsynlegar til að takast á við vá loftlagsbreytinga,“ bætti Annan við.
Sjá nánar á vef Háskóla Íslands.
